Ventileren
Ventileren met warmteterugwinning, zonder luchtkanalen
Het korte antwoord
Ventileren met warmteterugwinning kan ook zonder kanalen: met een unit per kamer, dwars door de buitenmuur. Zo'n unit blaast 70 seconden lang gebruikte lucht naar buiten en zuigt daarna 70 seconden verse lucht aan. Een blok keramiek in de buis warmt op bij het uitblazen en verwarmt daarmee de lucht die binnenkomt. Volgens fabrikant SIKU blijft zo tot 90% van de warmte in huis.
- Ventileer dag en nacht: CO2 onder 1200 ppm, luchtvochtigheid 40 tot 60%
- Om de 70 seconden draait de luchtstroom om; tot 90% van de warmte blijft in huis (opgave SIKU)
- De SIKUSPHERE 160 gebruikt minimaal 2,0 watt en maakt op een meter afstand minimaal 10 dB(A)
- Voor een BENG-berekening: de SIKUSPHERE 160 is opgenomen in de BCRG-databank
Waarom ventileren bij verduurzamen hoort
Een oud huis ventileert vanzelf, door kieren en naden. Dat kost warmte, maar het houdt de lucht ook droog. Zodra u isoleert en kieren dicht, stopt die toevallige ventilatie. Het vocht van koken, douchen, wassen en ademen blijft binnen.
Het gevolg kent iedereen: beslagen ramen, een muffe geur, zwarte plekken in de hoek van de badkamer. Volgens Milieu Centraal heeft in bijna een op de vijf woningen iemand last van vocht of schimmel. Ventileren is daarom de tweede stap van het stappenplan, direct na het isoleren. Milieu Centraal is duidelijk: toevoer en afvoer moeten dag en nacht doorgaan, het hele jaar.
Goede lucht kunt u meten. Houd de CO2 onder 1200 ppm (tot 750 ppm is goed) en de luchtvochtigheid tussen 40 en 60%. Een CO2-meter kost volgens Milieu Centraal € 80 tot € 300.
De vraag is hoe u ventileert zonder de warmte die u net heeft bespaard weer naar buiten te blazen. Volgens Milieu Centraal gaat ongeveer een kwart van de stookkosten op aan het verwarmen van verse lucht. Warmteterugwinning haalt een groot deel daarvan terug.
Vier manieren van ventileren
- Natuurlijke ventilatie: roosters boven de ramen en open ruimtes onder de binnendeuren (minstens 1,5 cm). Goedkoop en stil. Milieu Centraal adviseert zelfregelende roosters, zodat het bij harde wind niet te veel tocht. Een woonkamer heeft minstens een rooster van 1 meter bij 10 centimeter nodig.
- Mechanische afzuiging: een ventilatorbox zuigt lucht af in keuken, badkamer en wc; verse lucht komt binnen via de roosters. In de badkamer is minimaal 50 m³ per uur nodig. De warmte van de afgezogen lucht gaat verloren.
- Balansventilatie met warmteterugwinning, centraal: een unit op zolder voert lucht af en aan via kanalen door het huis en geeft de warmte door aan de verse lucht. Zuinig en comfortabel, maar in een bestaand huis is het aanleggen van kanalen een flinke klus.
- Decentraal met warmteterugwinning: een unit per kamer door de buitenmuur, zonder kanalen. Daarover gaat de rest van dit artikel.
Laat u ook isoleren, dan is er in 2026 eenmalig € 400 ISDE-subsidie voor energiezuinige ventilatie. Lees de voorwaarden.
Hoe een unit per kamer werkt
Een decentrale ventilatie-unit is een buis door de buitenmuur, met een ventilator, een filter en een kern van keramiek. De unit werkt in twee cycli van elk 70 seconden:
- Afzuigen. De warme, vochtige lucht uit de kamer gaat naar buiten. Onderweg warmt die lucht de keramische kern op.
- Aanvoeren. De ventilator draait om en haalt verse buitenlucht binnen. Die stroomt door de warme kern en neemt de opgeslagen warmte mee de kamer in.
Zo blijft bij de SIKU units tot 90% van de warmte binnen. De kern houdt ook vocht vast, waardoor de luchtvochtigheid tussen 40% en 60% blijft. Is het buiten warmer dan binnen, dan werkt het systeem andersom en houdt het de warmte juist buiten.
Omdat elke kamer zijn eigen unit heeft, zijn er geen luchtkanalen door het huis nodig. Dat maakt het geschikt voor bestaande woningen, waar kanalen aanleggen een verbouwing is.
De modellen
| SIKUSPHERE 160 | SIKUSPHERE 100 | Twin Fresh Comfo | |
|---|---|---|---|
| Voor ruimtes tot | circa 25 m² | circa 15 m² | circa 50 m² |
| Luchtdebiet | tot 50 m³/uur | tot 30 m³/uur | max. 50 m³/uur |
| Warmteterugwinning | tot 93% | tot 81% | tot 94% |
| Stroomverbruik | vanaf 2,0 W | vanaf 1,8 W | |
| Geluid op 1 meter | vanaf 10 dB(A) | vanaf 30 dB(A) | |
| Muuropening | 180 mm | 120 mm | buis van 150 mm |
| Minimale muurdikte | 32 cm | 32 cm | 29 cm |
Opgave van SIKU. Met warmteterugwinning, dus in de wisselende stand, verplaatst de SIKUSPHERE 160 tot 25 m³ per uur en de 100 tot 15 m³ per uur. Vergelijk de modellen op jawotherm.nl.
BENG en de BCRG-databank
Bij nieuwbouw en grote renovaties moet de energieprestatie worden aangetoond met een berekening volgens NTA 8800, de BENG-berekening. Een adviseur mag daarin alleen met de werkelijke prestaties van een product rekenen als die onafhankelijk zijn gemeten en vastgelegd.
Voor de SIKUSPHERE 160 is dat gedaan. Peutz heeft de unit doorgemeten volgens EN 13141-8, en de uitkomst staat in de BCRG-databank onder code 20250392GK: een warmteterugwinrendement van 78,9%, een referentiedebiet van 39,6 m³ per uur en een opgenomen vermogen van 4,95 watt. Een EPA-adviseur of bouwkundige kan die waarden zo overnemen in de berekening. Bekijk de verklaring op jawotherm.nl.
Het gemeten rendement (78,9%) is lager dan de opgave van de fabrikant (tot 93%). Dat is normaal: de norm meet onder vaste, strengere omstandigheden. Voor een berekening telt de gemeten waarde.
Plaatsing en onderhoud
De unit gaat door een ronde opening in een buitenmuur. Aan de binnenkant ziet u een vlak paneel, buiten een kap. De bediening gaat met een afstandsbediening of op de unit zelf, en tegen een meerprijs met wifi via een app.
Het onderhoud is beperkt. De filters maakt u schoon met water of de stofzuiger; een rood lampje geeft aan wanneer het tijd is, ongeveer elke drie tot vier maanden. Nieuwe G3 filters kosten € 15,00 per set, een F7 filter tegen fijnstof en pollen € 35,00, inclusief btw.
De grenzen
- Elke kamer die u wilt ventileren, krijgt een eigen unit en een eigen gat in de gevel.
- Voor de SIKUSPHERE is een muur van minstens 32 cm nodig. Is de muur dunner, dan is opdikken een optie.
- Ventilatie lost geen bouwkundig vocht op. Komt het vocht door een lekkage, optrekkend vocht of een doorslaande muur, dan moet dat eerst worden verholpen.
- Een kamer zonder buitenmuur kan geen eigen unit krijgen.
Past het bij uw huis? Lees meer over SIKU ventilatie of vraag advies over het aantal units.