Verwarmen
Van het gas af zonder warmtepomp: kan dat?
Het korte antwoord
Ja, maar meestal niet goedkoper in gebruik. Zonder warmtepomp blijven twee routes over: een warmtenet, als uw wijk er een krijgt, en elektrische verwarming. Een warmtepomp maakt van 1 kWh stroom 3 tot 5 kWh warmte, elektrische verwarming 1 kWh. Elektrisch verwarmen is wel de route als een warmtepomp niet past: geen plek voor een buitenunit, een huis dat niet verder te isoleren is, of alleen een deel van het huis.
- Een warmtepomp maakt van 1 kWh stroom 3 tot 5 kWh warmte (Milieu Centraal)
- Een hybride warmtepomp past bijna altijd en bespaart 60 tot 70% gas
- Warmtenet: alleen als uw wijk er een krijgt, subsidie € 3.775 per aansluiting in 2026
- Pellet- en houtkachels zijn niet geschikt als hoofdverwarming
Eerst: waarom een warmtepomp vaak wint
Wie van het gas af wil, komt bijna altijd uit bij een warmtepomp. Dat heeft een reden. Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het water, en maakt volgens Milieu Centraal van 1 kWh stroom 3 tot 5 kWh warmte. Elke vorm van elektrische verwarming maakt van 1 kWh stroom 1 kWh warmte. In gebruik is een warmtepomp dus bijna altijd goedkoper.
Daar staat tegenover dat een warmtepomp eisen stelt. Een volledig elektrische warmtepomp levert water van maximaal 55 °C en vraagt daarom een redelijk tot goed geïsoleerd huis en radiatoren die groot genoeg zijn. Er komt een buitenunit, die bij de erfgrens overdag niet meer dan 45 dB en 's nachts niet meer dan 40 dB mag maken. Een lucht-waterwarmtepomp kost volgens Milieu Centraal ongeveer € 12.000, met ongeveer € 3.025 subsidie.
De tussenstap is de hybride warmtepomp: een kleine warmtepomp naast de cv-ketel. Die past volgens Milieu Centraal bijna altijd, ook bij matige isolatie, kost ongeveer € 6.200 (subsidie ongeveer € 2.125) en bespaart 60 tot 70% gas. Helemaal van het gas af bent u dan nog niet.
Is uw huis klaar voor een warmtepomp?
Dat test u zelf, met de verwarmingstest van Milieu Centraal. Zet op een koude dag het verwarmingswater van de cv-ketel op 50 °C. Blijft het huis warm genoeg, dan is het klaar voor een warmtepomp. Lukt dat niet, dan is eerst isoleren of grotere radiatoren de volgende stap. Verlaag niet de temperatuur van het warme kraanwater: dat moet minstens 60 °C halen vanwege legionella.
Huizen vanaf 1992 zijn volgens Milieu Centraal meestal geschikt. Een ouder huis is geschikt als het overal goed is nageïsoleerd. Lees welke isolatie het meeste oplevert.
Warmtenet
Bij een warmtenet komt de warmte via leidingen uit de buurt, bijvoorbeeld van een fabriek of een grote warmtepomp. Het voordeel: geen installatie in huis behalve een afleverset, en gemiddeld 40% minder CO2 voor verwarming en warm water. In 2026 is er € 3.775 subsidie voor een individuele aansluiting.
De nadelen: u kunt niet van leverancier wisselen, en niet elke wijk krijgt een warmtenet. Of het bij u kan, hangt af van de plannen van uw gemeente. Bij een net met lage temperatuur moeten uw radiatoren groot genoeg zijn, net als bij een warmtepomp.
Elektrische verwarming
Elektrische verwarming kan altijd: radiatoren, infraroodpanelen of elektrische vloerverwarming. Er is geen buitenunit, geen leiding en geen ketel nodig. Het nadeel is het verbruik. Milieu Centraal noemt een gewone elektrische kachel een echte stroomvreter en waarschuwt dat infraroodpanelen als hoofdverwarming eigenlijk alleen passen in een zeer goed geïsoleerd huis.
| Route | Aanschaf | Stroom per jaar | Kosten per jaar |
|---|---|---|---|
| Infraroodpanelen + warmtepompboiler | € 11.000 | 5.650 kWh | ongeveer € 1.200 |
| Volledig elektrische warmtepomp + nieuwe radiatoren | € 15.500 | 2.700 kWh | ongeveer € 570 |
Elektrisch verwarmen is goedkoper in aanschaf, de warmtepomp goedkoper in gebruik. Hoe langer u in het huis blijft wonen, hoe zwaarder het verbruik telt.
Elektrisch met opslag in steen
Een derde soort elektrische verwarming heeft een blok speksteen of chamotte in de radiator. Dat blok laadt zich op met warmte. Zodra het verzadigd is, gaat het element uit en warmt de steen de kamer nog uren na. Daardoor staat het element korter aan en blijft de kamer gelijkmatiger warm. Per kilowattuur maken ze net zoveel warmte als elke andere elektrische verwarming: het verschil zit in hoe lang het element aan staat, niet in het rendement.
Jawotherm Nederland, de uitgever van deze site, levert zulke radiatoren. In januari 2025 heeft Jawotherm het zelf gemeten in een huis van 105 m² uit 1996. Een etmaal stoken met de radiatoren vroeg 48 kWh stroom, samen € 13,44. Met de Nefit HR cv-ketel vroeg een etmaal 13 m³ gas, samen € 19,24. Dat is een vergelijking met gas in een woning, geen vergelijking met een warmtepomp, en de uitkomst hangt af van de energieprijzen. De hele test staat op jawotherm.nl.
Het belangrijkste bij elke elektrische verwarming is het juiste vermogen. Is de radiator te klein voor de kamer, dan brandt hij de hele dag en haalt hij op koude dagen de temperatuur toch niet. Reken het vermogen per kamer uit in de gids op jawotherm.nl.
Pellet- en houtkachel
Een pelletkachel benut ongeveer 80 tot 85% van de energie uit het hout, een gewone houtkachel veel minder. Milieu Centraal vindt geen van beide geschikt als hoofdverwarming, vanwege fijnstof en overlast voor de buren. Volgens de Stookwijzer is het meer dan de helft van de tijd code oranje of rood. Een houtkachel is hooguit sfeerverwarming.
Koken en warm water
Helemaal van het gas af betekent ook koken en warm water zonder gas. Koken gaat met inductie. Een kookplaat kost gemiddeld € 600, met de aanpassingen in de meterkast en nieuwe pannen komt Milieu Centraal op ongeveer € 1.600. Zegt u de gasaansluiting op, dan scheelt dat ongeveer € 270 per jaar aan netbeheerkosten.
Voor warm water raadt Milieu Centraal een elektrische boiler van meer dan 20 liter af: die gebruikt bijna 1.700 kWh per jaar. Een warmtepompboiler is vooral interessant als u verwarmt met een airco of een biomassaketel. Met een volledig elektrische warmtepomp of een warmtenet heeft u er geen nodig.
Welke route past bij u?
- Blijft uw huis warm op 50 °C? Kies een warmtepomp: hybride als tussenstap, volledig elektrisch als het huis goed is geïsoleerd.
- Komt er een warmtenet in uw wijk? Wacht dan met grote investeringen in uw verwarming en vraag uw gemeente naar de planning.
- Past een warmtepomp niet? Bijvoorbeeld omdat er geen plek is voor een buitenunit, het huis niet verder te isoleren is of u maar een deel van het huis verwarmt: dan is elektrische verwarming de route. Kies dan een systeem dat warmte vasthoudt en per kamer te regelen is, en isoleer zoveel als kan.
- Twijfelt u? Begin met isoleren. Dat is bij elke warmtebron goed besteed geld.
Ook bij elektrische verwarming moet u op de meterkast letten: veel vermogen op een groep kan te veel zijn. Laat uw elektricien vooraf controleren of het past.
Bronnen
- Milieu Centraal: wat is een slim alternatief voor gas?
- Milieu Centraal: warmtepomp, duurzaam elektrisch verwarmen
- Milieu Centraal: hybride warmtepomp
- Milieu Centraal: de verwarmingstest (50-gradentest)
- Milieu Centraal: infraroodpanelen voor verwarming
- Milieu Centraal: warmtenet, warmte uit de buurt
- Milieu Centraal: pelletkachel en biomassaketel
- Milieu Centraal: inductiekookplaat
- Milieu Centraal: cv-ketel vervangen
- Jawotherm Nederland: praktijktest en rendement